ÇOCUKLUK VE ERGENLİK DÖNEMİNDE OBEZİTE

Şişmanlık (obezite) vücuttaki yağ miktarının artması olarak tanımlanmaktadır.Çocukluk çağı şişman bireylerin ileride yaklaşık % 30’unun şişman yetişkinler olacağı rapor edilmektedir. En belirgin özellikleri yorgunluk, nefes almada güçlük, hareket azlığı ve bacaklarda ağrı yakınmalarıdır.
Şişmanlık, genetik etmenler ile çevresel etmenlerin, enerji metabolizması ve yağ dokusu üzerindeki etkilerinin bir bileşenidir. Genetik yatkınlığı olan bireylerde devam eden çok yönlü çevresel etmenler şişmanlığın oluşumunu kolaylaştırmaktadır.

Beslenme: Beslenme tekniği, çeşitliliği, sıklığı, miktarı ve içeriği çocukta beslenme alışkanlığının yerleşmesinde en önemli belirleyicilerdir. Ebeveynlerin yağ tüketimi ve şişmanlığı ile çocukların yağ tüketimi ve şişmanlığı arasında ilişki bulunmaktadır. Hazır yiyeceklerle beslenme, enerji içeriği ve yağ içeriği yüksek besin tüketme şişmanlık oluşumunu kolaylaştırmaktadır. Hazır besinler ile yüksek yağ ve enerji alınmasının yanı sıra, düşük posa oranı ve beraberinde sıklıkla tüketilen gazlı içecekler nedenleriyle de şişmanlığı arttırıcı özelliktedir.

Çocuk ve Gençlerde Şişmanlığın Yol Açtığı Sağlık Sorunları

Şişman çocuklar, iri ve erken gelişen çocuklardır. Ergenlikten önce boyları ve kemik olgunlaşma düzeyleri yaşıtlarına göre ileridedir. Bu nedenle ergenlik belirtileri erken yaşta ortaya çıkar, büyüme de erken yaşta tamamlanır.
Şişman çocuklarda yürüme gecikir. Ekstremitelerin (kol-bacak) alt bölümlerinde yağ toplanması fazladır.
Düztabanlık, bacaklarda eğrilik gibi ortopedik sorunlar sıklıkla izlenir.
Deri kıvrımlarında ve bacak aralarında sürtünme sonucu pişikler görülür. • Şişman erkek çocuklarda meme bölgesinde yağ toplanması (jinekomasti) görülür.
Karın ve kalçalarda yağ fazlalığı nedeni ile deri çatlamaları (strialar) gözlenir. • Deri altı yağ dokusunun artışı ile deri enfeksiyonları gelişebilir.
Soluk alıp vermede güçlük, şişman çocukların önemli solunum yolu rahatsızlıklarındandır.
Şişmanlık, kalp damar hastalıkları, hipertansiyon, diyabet gibi hastalıkların çocukluk yaşlarında ortaya çıkmasına neden olur. Kan yağları, kolesterol düzeyleri artar. Şişmanlık ne kadar erken başlarsa hastalık riski de o oranda artış göstermektedir.
Şişmanlık, dengesiz beslenme sonucu geliştiğinden gerekli besin öğelerinin tüketilmemesi sonucunda bağışıklık sisteminin gelişimi ve etkinliği de azalır.

ÇOCUKLUK VE ERGENLİK DÖNEMİNDE OBEZİTE
Bu dönemde yapılması gerekenler:

Düşük ve çok düşük enerjili diyetler kesinlikle uygulanmamalıdır. Büyümenin yeniden hızlandığı bu evrede bu tür diyetler büyüme ve gelişmeyi engeller. Ayrıca düşük kalorili diyetler B grubu vitaminleri, kalsiyum, demir gibi besin öğelerinden yetersiz olduğundan önerilmez.
Yanlış beslenme alışkanlıkları düzeltilmelidir.
Günlük enerji olması gereken ağırlığa göre hesaplanmalıdır.
Öğün atlanmamalı, öğün sayısı arttırılmalı, öğünlerde dört besin grubundan alınması sağlanmalıdır. • Günlük enerjinin % 15-25’i kahvaltıda, % 25-35’i öğle ve akşam yenmeklerinde, % 10-15’i ise kuşluk, ikindi ve gece öğünlerinde verilmelidir.
Sebze-meyve tüketimi, tam taneli unlu besinlerin, kuru baklagillerin tüketimi arttırılmalıdır.
Yiyeceklere kepek eklenmemelidir, aşırı posa tüketiminden kaçınılmalıdır.
Yağ ve şeker içeriği yüksek besinler önerilmemelidir.
Fiziksel aktivite arttırılmalıdır.