21 Eylül Dünya Alzheimer Günü

Alzheimer hastalığı, tüm demanslar içinde en yaygın görülenidir ve tüm demans vakalarının yaklaşık %60-70’ini oluşturur.

Hafıza bozukluğu, düşünme ve günlük yaşam aktivitelerinde ilerleyici gerileme, çeşitli psikiyatrik semptomlar ve davranış bozuklukları ile karakterize olan klinik durumlar demans (bunama) olarak adlandırılır.

Dünya Alzheimer Raporu 2024’e göre, genellikle yaşlı bireylerde görülmekle birlikte yaşlanmanın doğal bir sonucu olmayan demans; toplumun %80’i, sağlık çalışanlarının ise yaklaşık %65’i tarafından yaşlanmanın doğal bir parçası olarak kabul edilmektedir.

Kişiler ve toplum üzerindeki yıkıcı etkilerinin yanında hastalık hakkındaki yanlış bilgiler nedeniyle, 994 yılından itibaren her yılın Eylül ayının 21’i Dünya Alzheimer Günü, 2012 yılından itibaren de Eylül ayının tamamı Dünya Alzheimer Ayı kabul edilmiş, yanlış bilgilerin ve damgalamanın önüne geçmek amacıyla çeşitli farkındalık çalışmaları gerçekleştirilmeye başlanmıştır.

Bu bağlamda, bu yılki etkinliklerin sloganı #AlzheimerıSor, #DemansıSor şeklinde belirlenmiş, Alzheimer başta olmak üzere demansa neden olan hastalıklar hakkında daha çok soru sorularak daha fazla bilgiye ulaşılması, ön yargılardan uzaklaşarak demansla yaşayan bireylerin kendilerini toplumun dışında değil bir parçası olarak hissetmelerinin sağlanması amaçlanmıştır.

Bilişsel fonksiyon kaybı riski azaltılabilir.

Yapılan çalışmalar bilişsel fonksiyon kaybı ve demans gelişme riskinin azaltılabileceği gösterilmiştir. Bunun için yetersiz fiziksel aktivite, tütün ve tütün ürünlerini kullanmak, aşırı kilolu olmak, sağlıklı beslenmemek, yüksek tansiyon ve diyabetin yanında demans riskini artırdığı belirlenen depresyon, sosyal izolasyon, düşük eğitim seviyesi, bilişsel olarak pasif yaşam tarzı ve hava kirliliği ile etkin mücadele etmek gerekmektedir.

Demans erken dönemde fark edilebilir.

Hastalık, bazı bireylerde hafıza problemlerinden önce duygudurum ve davranış değişiklikleri ile başlayabilir. Zamanla ilerleyerek günlük yaşam becerilerini etkileyen bir hâl alır. Bu belirtileri erken fark etmek, erken teşhis açısından hayati önem taşır. Dikkat edilmesi gereken erken belirtiler şunlardır:

• Yakın zamandaki olayları unutmak

• Eşyaları kaybetmek veya yanlış yerlere koymak

• Araba kullanırken veya yürürken kaybolmak

• Tanıdık yerlerde bile kafa karışıklığı yaşamak

• Zaman kavramını yitirmek

• Problem çözmede ve karar vermede zorlanmak

• Konuşma sırasında doğru kelimeyi bulmakta zorlanmak

• Günlük işleri yapmakta zorlanmak

• Görsel-uzamsal algı bozuklukları yaşamak

• Hafıza sorunları nedeniyle kaygı, öfke veya üzüntü yaşamak

• Kişilik değişiklikleri ve uygunsuz davranışlar

• Sosyal ve mesleki hayattan geri çekilmek